Truman Şov’da Gerçeklik ve Hiper-Gerçeklik/ Araf Oldian Hergelink

reklam
01 Haziran 2020 1

GİRİŞ

Hiper-gerçeklik; gerçek ve kurgunun birbiriyle benzerliğinin çok fazla olmasından dolayı fark edilememesidir. Bu gerçeklik kendini simülakrlardan besler. Simülakr; bir görünümün kendini gerçekmiş gibi göstermesidir. Bu durum da simülasyon evreninde mevcuttur. Simülasyon ise bir gerçeğin bir araçla yapaylaştırılarak yeniden üretilmesidir. Gelelim Truman Şov adlı eleştirel ütopik filme.

“Truman Şov” Adlı Filmde Gerçeklik ve Hiper-gerçeklik

Truman Şov Andrew Niccol’ ün yazdığı ve Peter Weir ‘ın yönettiği 1998 yapımı ütopik bir filmdir. Filmde Truman karakteri annesinin karnından başlayarak 30 yaşına kadar bir simülasyon film setinin içinde ne olduğundan habersiz yaşamaktadır. Truman, çevresindeki herkesin, ailesinin, komşularının ve çocukluk arkadaşının oyuncu olduğu, her şeyin mükemmel dizayn edildiği bir adada yaşam sürer. Daha sonra zamanla ters giden bir şeyler olduğunu anlar ve set ortamından kaçmaya çalışır. Film Truman’ın başından geçenleri anlatmaktadır.

Ele aldığımız konu, bu filmin gerçek ve hiper-gerçeklikle olan ilişkisidir. Öncelikle böyle bir durumun yaşanması için karakteri ikna etmeye en başından başlanması gerekiyordu. Anne karnındayken başlayan ve 7/24 kesintisiz, reklam arasız izlenen programın ana karakteri Truman’ı çocukluk çağına kadar zapt etmek kolaydı. Ancak kendi büyüdükçe hayalleri de büyüyen Truman ileride doğduğu adayı bırakıp yeni yerler görme heyecanıyla yanıp tutuşuyordu. Kâşif olmak isteyen Truman‘a öğretmeni keşfedilecek hiçbir yer kalmadığını söylemesinin nedeni set ortamının sadece ada ile sınırlı olmasıydı.

Bunun da zaman geçtikçe yeterli olmadığını düşünen ve filmde yönetmen rolündeki Christof algı yönetmek için kullanılacak en büyük argümanın korku olduğunu biliyordu. Filmin içinde onlarca kez korku, kargaşa ve kaos benzeri kelimelerin geçtiğini düşünürsek Truman’ı adada tutmanın en mantıklı yönünün onda bir korku travması yaşatmak olduğu aşikardı. Çocukken bir simülasyonla babasını denizde kasırganın ortasında kaybeden ve onun öldüğünü düşünüp travma yaşayan Truman’da deniz korkusu çocukluktan beri oluşmaya başladı. Truman’da olan başka korkulardan bazıları ise köpek korkusu, kredi ödeme korkusu ve işten atılma korkusudur. Hatta zaman zaman bu korkuları taze tutmak için yönetmen bazı olaylara başvurur. Örneğin Truman’ın adadan çıkma veya deniz korkusunu tazelemek için ona iş yerinden başka bir şehre gitmesi görevi verilir. Eğer gitmezse işten atılma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Tekneye vardıktan sonra korkup geri dönen Truman, farkında olmadan deniz korkusunu tazelemiştir. Bu sayede yönetmen yine zamanında kendisinin Truman’ a yüklediği deniz korkusu metaforunu kullanarak Truman’ı yönetmenin devamlılığını sağlamıştır.

İnsanın beklentileri bilindiğinde yönetmek daha kolaydır. Truman ortadan kaybolduğundan yönetmenin aklına en son deniz geliyor. Çünkü Truman’ın en çok korktuğu yere gitmesi beklenmiyordu.

İnsanoğlunun güven duygusunu yaşadığı an kendi kontrolünün en az olduğu andır. Truman hayatındaki en çok güvendiği çocukluk arkadaşıyla otururken, çevresinde herhangi bir tehdit görmediği en güvendiği kişinin yanında babası geliyor. İnandığı simülasyonun içinde babasına tekrar kavuşan Truman bu durumu yaşayarak reytingleri arttırıyor. İşte tam bu anda onu izleyenler kendilerini hiper-gerçekliğin tam ortasında buluyor.

30 yıl boyunca Truman’ın olanları anlamamasının sebebi filmde de yönetmenin söylediği gibi “Dünyanın gerçekliğini bize sunulan haliyle kabul ederiz.” Truman’ı bebeklikten beri bir set ortamına sokmalarının nedeni de tam olarak budur.

KARAKTER ANALİZLERİ

Truman Burbank: Özgüveni pek yerinde olmayan, silik, saf bir iş adamı.
Merly Burbank:
İşine bisikletle gidip gelen, sürekli güler yüzlü, eşiyle iyi geçinen tipik, izleyicinin içinde kendini bulabileceği bir ev kadını.

Marlon: Sır tutabilen, küçüklükten beri Truman’ın yanından ayrılmayan, dost canlısı bir adam.

Lauren Garland: Film de Truman la birlikte oyuncu olmayan iki karakterden biri. Doğallığı simgeliyor.

Christof: Hayatını bu işe adamış. —-Yeri geldiğinde karakterin hayatını sonlandırabilecek duyguya sahip bir adam.—-

MEDYA ARAÇLARININ KULLANIMI

Medyanın nasıl kullanıldığına bakacak olursak;—–Televizyon ve radyoda da adadan çıkılmasının iyi sonuçlar doğurmayacağı kasırga haberleri ile desteklenmiştir.—–

Normalde hiç olmayacak bir şekilde seyahat firmasının duvarındaki afişte bir uçağa şimşek efekti verilmiş ve sizin de başınıza gelebilir uyarısı yapılmıştır.

Aynı zamanda Truman’ın babasıyla yolda karşılaşıp, aniden başkaları tarafından yanından kaçırılmasından sonraki gün gazete de ki haber de evsizler için sıkı önlem alınacağı yazıyordu. Medyayı kullanarak karakter etkilenmeye çalışılıyor.

REKLAM ANALİZİ

DeLorme ve Reid’e göre; Ürün yerleştirmenin en temel uygulanma amacı ise; reklam görünümünde olmayan reklam yapmaktır. Size reklam gibi görünmeyen ama içten içe sempati uyandıran ürünü daha çok almak istersiniz.

Tıpkı Merly reklam havasının dışında eşiyle konuşurken Truman’a yeni çim biçme makinesini önerirken olduğu gibi. Yine Merly olağan yaşamın dışına çıkmamaya çalışarak Truman’a aldığı mutfak gereci ve kahveyi tanıtmaya çalışıyor.

Ayrıca her gün işe giderken Truman’ı durdurup selam veren ikiz kardeşler her durdurduklarında Truman’ı reklam panosuna yaslıyorlar.

SÖYLEM ANALİZİ

Truman’ın eşi Merly, alakasız bir şekilde ürün tanıtımı yaptıktan sonra Truman duruma sinirleniyor. Eşiyle kavga eden Truman gücünü kullanarak eşinin üstüne yürüyüp kendisine fiziksel ve psikolojik baskı yapıyor. Durumdan korkan Merly rolden çıkarak durdurun şunu diyor. Bunu derken karşısındakinin bir insan olduğunu unutarak sanki hiç canı yanmayan, öldükten sonra tekrar dirilen bir varlıkmış gibi nesneleştiriyor.

ÇEKİM ANALİZİ

Merly reklamını yaptığı mutfak gerecini ilk çıkardığında kamera geniş olarak gösteriyor. Markasını söyleyip işlevinden bahsettiğinde ise kamera yakın çekim alarak ürüne odaklanıyor. Ayrıca kadının mimiklerini de almayı ihmal etmiyor. Burada ürün Merly alışverişten döndüğünde elinde mutfak gerecini kullanabileceği gıdalarla birlikte gösterilmiş.

İkizler Truman’ afişe yasladıklarında kamera Truman’ dan ziyade reklamı büyük gösteriyor. Daha sonra başka bir gün aynı yerde emlak reklamında kamera karakterlere yüksekten bakarak reklamın göründüğü en uygun açıya geçiş yapmış oluyor.

BENZER KONULAR
YORUM YAZ

Avatar
Veysel YILDIRIM

Güzel ve anlamlı bir filmdi.